theme wordpress
علمی

پرندگان غول پیکر – قسمت دوم

آنها چطور این‌قدر بزرگ شدند؟

هیچ کدام از این پرنده‌ها از اول این‌قدر بزرگ نبودند. داده‌های فسیلی به‌خوبی نشان می‌دهد که این پرندگان از نیاکان کوچک‌تر و پروازگر تکامل‌یافته‌اند؛ اما تحت تأثیر چندین فرایند تکاملی، این‌چنین غول‌پیکر شدند.

یکی از این فرایندها «اثر جزیره‌ای» نام دارد. اثر جزیره‌ای معمولا در دایناسورها و پستانداران بزرگ باعث کوچک‌شدن بدن می‌شود؛ اما این موضوع همیشه هم درست نیست؛ به‌ویژه پرندگان یکی از موارد استثنایی اثر جزیره‌ای هستند. شرایط جزیره‌ای به‌خاطر کمبود منابع غذایی، باعث کوچک‌شدن نسل حیوانات بزرگ‌می‌شود؛ اما درعوض به حیوانات کوچک این امکان را می‌دهد که وارد رقابت با بزرگ‌ترها شوند یا اثر شکارچی‌ها را روی شکار از میان می‌برد.

پرندگان که همیشه برای گریز از دست شکارچی‌ها ناچار به پرواز بوده‌اند، در بسیاری از جزایر بدون شکارچی بزرگ‌شده و غول‌آسا شده‌اند. «دودو »مثال بارزی از این موضوع است. این پرنده بزرگ و بی‌پرواز که حدود ۳۰۰ سال پیش منقرض‌شد، درواقع یک کبوتر معمولی بود که در جزیره‌ای به‌دور از شکارچی‌ها زندگی‌می‌کرد، درنتیجه قدرت پروازش را از دست داده‌ و حسابی چاق و بزرگ‌ شده‌بود. در برخی نقاط دیگر شرایط متفاوتی بر بزرگ‌شدن اندازه بدن پرندگان تأثیر داشت.

دودو - پرندگان غول‎پیکر

پس از انقراض دایناسورهای شکارچی بزرگ، پستانداران و پرندگان باقیمانده بر سر تصاحب جایگاه آنها رقابت سختی داشتند.

پرندگان که پیشاپیش سرعت دویدن بهتری داشتند و از نظر ظاهری فرق زیادی با پسرعموهای غول‌پیکرشان نداشتند، در خیلی از نقاط به خوبی جایگزین آنها شدند، آنها نسل‌به‌نسل بزرگ‌تر شدند و بیشترشان توانایی پروازشان را از دست دادند و حتی در برخی موارد بال‌های آنها دوباره به شکل دست پنجه‌دار دایناسورهای شکارچی پیشین درآمد (مثلا در مرغان وحشت.) مسابقه تسلیحاتی میان شکار و شکارچی دلیل دیگری برای بزرگ‌شدن این موجودات شکارچی بود.

پستانداران گیاهخوار مثل اسب‌ها، به‌تدریج بزرگ‌تر می‌شدند و شکارچی‌های آنها نیز که همین پرندگان بودند، باید بزرگ‌تر می‌شدند تا بتوانند از پس شکارشان برآیند. برای خیلی از پرندگان غول‌پیکر گیاهخوار شرایط باز هم متفاوت بود. بزرگ‌شدن بدن به آنها برتری بوم‌شناختی می‌داد تا بتوانند از مواد گیاهی بیشترین استفاده را ببرند، به بالاترین شاخه‌ها دسترسی داشته‌باشند و با روده‌های بلند و حجیمشان بیشترین زمان هضم مواد گیاهی را به‌دست آوردند تا باز هم انرژی بیشتری به‌دست آورند.

چرا منقرض شدند؟

دیرینه‌شناسان هنوز به درستی نمی‌دانند کدام عامل بیشترین تأثیر را بر انقراض پرندگان داشته‌است؛ تغییرات آب و هوا، یا انسان‌ها. در مورد پرندگان غول‌آسای آمریکایی، تغییر آب و هوا عامل اصلی انقراض محسوب‌می‌شود زیرا انقراض آنها مدت‌ها پیش از ورود انسان رخ‌داده‌است. اما در تمامی موارد دیگر، به‌جز تغییرات محیط زیست، دخالت انسانی، تأثیر مستقیمی بر انقراض پرندگان داشته‌است.

برای مثال در نیوزلند، ماداگاسکار و استرالیا، سررسیدن نخستین انسان‌ها پس از مدتی کوتاه به انقراض پرندگان غول‌آسای این مناطق انجامید. تنها ۲۰۰ سال پس از رسیدن پای انسان به نیوزلند در ۱۲۵۰ میلادی، موآ منقرض شد و شکارچی و دشمن او- یعنی عقاب هاست- هم به همراه او از میان رفت.

موآ - پرندگان غول‎پیکر

انسان‌ها به‌شدت این پرندگان را شکارمی‌کردند و با کشاورزی، محیط زیست او را هم تغییرمی‌دادند. آخرین موآ در سال ۱۵۰۰ میلادی کشته‌شد.

فیل‌مرغ ماداگاسکار نیز پس از رسیدن انسان‌ها در ۱۰۰۰ میلادی منقرض شد. از میان رفتن محیط زیست مهم‌ترین عامل انقراض این پرنده بود، گرچه تغییرات آب و هوا نیز در این موضوع مؤثر بوده‌است.

بررسی پوسته تخم فیل‌مرغ نشان‌می‌دهد این پرنده از گیاهان مردابی تغذیه می‌کرده و با خشک‌شدن هوای ماداگاسکار و از میان‌رفتن این گیاهان، بخش مهمی از غذای این پرندگان نیز از دست رفته ‌است.البته اثر تغییرات آب و هوایی تنها می‌تواند یک فشار ابتدایی به جانوران وارد کند؛ ولی چیزی که باعث بحرانی‌شدن این فشار می‌شود، تغییر زیست‌بوم به دست انسان، به‌ویژه به قصد کشاورزی است. بنابراین اگر پای انسان‌ها به ماداگاسکار نمی‌رسید، هنوز هم در این جزیره فیل‌مرغ وجود می‌داشت.

فیل‌مرغ ماداگاسکار - پرندگان غول‎پیکر

تخریب زیستگاه دلیل انقراض مرغان تندر استرالیایی نیز بوده‌است.

مثل خیلی پرندگان دیگر، این پرنده نیز پس از ورود انسان‌ها به استرالیا منقرض‌شد. این پرنده که مثل مرغ به زمین نوک‌می‌زد تا دانه گیاهان را جمع‌کند. امو، پرنده بزرگ دیگری است که هنوز هم در استرالیا زندگی‌می‌کند و از خویشاوندان شترمرغ است.

اموها از گیاهان متنوع‌تری نسبت به مرغان تندر تغذیه‌می‌کنند؛ اما دقیقا در همان زمانی که مرغان تندر منقرض‌شدند، اموها نیز ناچار شدند نوع غذای خودشان را تغییردهند. به‌عبارت دیگر، تغییر محیط، باعث فشاری شد که اموها از پس آن برآمدند؛ اما مرغان تندر در برابر آن شکست‌خوردند. شواهدی نیز از شکار توسط انسان‌ها وجود دارد که به انقراض مرغان تندر کمک‌کرده‌است.بدن بزرگ در پرندگان، معمولا مترادف میزان تولیدمثلی کمتر و ناتوانی از مهاجرت است، به‌علاوه پرندگان غول‌آسا هدف خوبی برای شکار توسط انسان هستند. همه این موارد دست‌به‌دست هم دادند تا پرندگان غول‌آسایی که پس از تیرانوسورس روی زمین یادآور سلطه دایناسورها بودند، منقرض ‌شوند.

با ما در الفبایت همراه باشید!!

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن