theme wordpress
علمی

پرندگان غول پیکر – قسمت اول

تلاش برای بقا

معروف است که ۶۵ میلیون سال پیش، دایناسورها منقرض شدند و از آن پس عصر پستانداران آغاز شد. اما در حقیقت، وقتی ۶۵ میلیون سال پیش، زمین زیر آتش سنگ‌های آسمانی می‌سوخت، هم پستانداران و هم دایناسورها و هم بقیه گروه‌های موجودات زنده دستخوش انقراض قرارگرفتند. ۹۰درصد پستانداران و ۹۵‌درصد دایناسورها پس از این حادثه کاملا منقرض شدند؛ گرچه چند گروه از پستانداران و چند گروه از دایناسورها توانستند تا امروز زنده بمانند. پرندگان امروزی همان دایناسورهایی هستند که توانستند از انقراض فاجعه‌بار ۶۵ میلیون سال پیش جان‌به‌دربرند.

مرغ وحشت

پس از انقراض ۶۵ میلیون سال پیش، با مرگ دایناسورهای شکارچی بزرگی مثل تیرانوسورس، این امکان برای پستانداران شکارچی به‌وجود آمد تا به سراغ شکارهای بزرگ‌تر بروند و کمی بزرگ‌تر شوند و حتی دایناسور (یعنی پرنده) شکار کنند؛ اما درواقع تا همین یکی دو میلیون سال پیش، در برخی نقاط دنیا، مثل آمریکای جنوبی، باز هم دایناسورها بودند که پستانداران را شکار می‌کردند. در بقیه نقاط دنیا هم پرندگان غول‌پیکر، حتی تا چند سده پیش، همان نقشی را داشتند که زمانی پیش‌تر پسرعموهای دم‌درازشان ایفامی‌کردند؛ گرچه تمام این دوران عظمت و شکوه، با ورود انسان به زیست‌بوم‌های این جانوران نابود شد.

درحقیقت، مسؤول مستقیم انقراض آخرین دایناسورهای شکارچی بزرگ زمین، خود ما هستیم.

مرغان وحشت، با ۳ متر ارتفاع، ۲۸۰ کیلوگرم وزن و سرعت ۶۵ کیلومتر در ساعت، اسب شکار می‌کردند. تنها ۲میلیون سال از انقراض این دایناسورهای پردار می‌گذرد.

آنها درست پس از انقراض نسل دایناسورهای بزرگ‌تری مثل تیرانوسورها، کار خودشان را به عنوان شکارچیان اصلی آمریکای جنوبی آغاز کردند و تا ۲میلیون سال پیش حیوانی در آمریکای جنوبی نبود که به آنها احترام نگذارد. این موجودات تنها پرندگان غول‌آسایی نبودند که روی زمین زیستند. انواع بسیاری از پرندگان، حتی تا همین چندسده پیش در نقاط مختلف دنیا، جزء بزرگ‌ترین جانوران محل زندگی خود محسوب‌می‌شدند. اکنون با مطالعه دایناسورآنها اطلاعات زیادی درباره زندگی آنها، رفتار آنها و زیست‌بوم آنها به‌دست آورده‌ایم، گرچه هنوز پرسش‌هایی با پاسخ‌های نه‌چندان آشکار برای ما باقی مانده است؛ چرا این پرندگان این قدر بزرگ‌بودند؟ هیچ کدام از آنها پرواز نمی‌کردند و سرانجام چرا منقرض شدند؟

تیرانوسورها

مرغان وحشت، نامی است که دانشمندان به چندین گونه از پرندگان با خویشاوندی نزدیک داده‌اند، دانشمندان همه این پرندگان را در خانواده‌ای به نام فوروس‌راسیدها (Phorusrhacidae) رده‌بندی می‌کنند. مرغان وحشت، واقعا وحشتناک بودند؛ اما پرندگانی وحشتناک‌تر و بزرگ‌تر از آنها هم روی زمین وجود داشتند.

سنگواره‌های این پرندگان غول‌آسا، از جاهایی مثل اروپا، ماداگاسکار و استرالیا به‌دست آمده است. در این شماره، نگاهی گذرا به برخی از مهم‌ترین انواع این پرندگان غول‌آسا در جاهای مختلف جهان می‌اندازیم:

قاره آمریکا

در کنار مرغان وحشت آمریکای جنوبی (که قادر به پرواز نبودند)، یکی از بزرگ‌ترین پرندگان تاریخ که قدرت پرواز نیز داشت، زندگی می‌کرد. آرژانته‌ویس (Argentavis magnificens)، با عرض بال‌هایی به طول هفت متر و وزن ده کیلوگرم، با ابعادی به اندازه یک هواپیمای موتوردار دونفره، برای میلیون‌ها سال سایه خود را به کوه‌های بلند و بادخیز‌ آند ارزانی می‌داشت. وزن ده کیلویی این غول پرنده، به خاطر توخالی بودن استخوان‌ها و وجود کیسه‌های هوایی بزرگ در شکم و سینه و گردن پرندگان بود؛ اما همین وزن هم، دقیقا در مرز نهایی وزن مناسب برای یک موجود پروازگر قرار دارد. تحلیل‌های رایانه‌ای، توسط دانشمندان نشان می‌دهد، آرژانته‌ویس درست مثل یک هواپیمای بدون موتور پرواز می‌کرده است. بال‌های این پرنده برای بال‌زدن و پریدن به هوا نیروی کافی نداشتند؛ بنابراین با پریدن از بالای صخره‌ها یا دویدن در یک مسیر سرپایینی، سرعت و نیروی کافی برای به‌پرواز درآمدن را فراهم می‌کرده‌است.

آرژانته‌ویس - پرندگان غول‎پیکر

یکی دیگر از پرندگان بزرگ‌جثه آمریکای جنوبی، پنگوئن یک‌ونیم متری ساکن سواحل آمریکای جنوبی بود که ۳۶ میلیون سال پیش، یکی از مهم‌ترین موجودات ماهیخوار اقیانوس‌های زمین به‌شمار می‌رفت. این پنگوئن را در بیابان‌های آفتاب‌سوخته ساحلی پرو، در نزدیکی خط استوا پیدا کردند و نام آن‌ را Icadyptes salasi گذاشتند.

پرندگان غول‎پیکر

در آمریکای شمالی، بزرگ‌ترین مرغ دریایی جهان زندگی می‌کرد؛ پرنده‌ای به نام Osteodontornis orri با بال‌هایی به عرض شش متر، با دندانه‌های استخوانی تیز روی منقارش (که به درد صید لیزترین طعمه‌ها مثل ماهی مرکب می‌خورد)، ۱۵ میلیون سال پیش در سواحل کالیفرنیا ماهی می‌گرفت. پرندگانی بی‌پرواز و شکارچی شبیه به مرغان وحشت به نام Gastornis نیز در آمریکای شمالی و اروپا زندگی‌می‌کردند. این پرنده، یکی از قدیمی‌ترین شکارچی‌های غول‌پیکر در میان پرندگان است که ۵۵ میلیون سال پیش روی زمین می‌زیست.

پرندگان غول‎پیکر

ماداگاسکار

فیل‌مرغ ماداگاسکار، با نام علمی Aepyornis با بیش از سه متر قد و نیم تن وزن، یکی از بزرگ‌ترین پرندگان بی‌پرواز زمین محسوب‌می‌شود. این خویشاوند نزدیک شترمرغ‌های امروزی، مثل شترمرغ دانه‌خوار-گیاهخوار بود و یکی از بزرگ‌ترین تخم‌هایی را که تاکنون روی زمین گذاشته‌شده صاحب‌بود. تخم فیل‌مرغ، حتی از تخم دایناسورهای غول‌آسای ۳۰ متری هم بزرگ‌تر بود. تخم این پرنده ۱۶۰ برابر یک تخم حجم، حدود ۳۴ سانتی‌متر طول و محیطی ۹۰ سانتی‌متری داشت. فیل‌مرغ، جزء پرندگانی است که چند سده بیشتر از انقراضش نمی‌گذرد.

پرندگان غول‎پیکر

نیوزلند

این سرزمین دورافتاده در آن‌سوی استرالیا، محل زندگی دو تا از بزرگ‌ترین پرندگان تاریخ بود: موآ (یکی دیگر از خویشاوندان شترمرغ) و دشمن سرسخت او عقاب هاست (Haast’s eagle) با نام علمی Harpagornis moorei. قد یک موآ حدود ۴ متر بود (بلندتر از فیل‌مرغ) اما وزنش فقط حدود ۲۵۰ کیلوگرم بود. این پرنده گیاهخوار، صبح تا شب مشغول چریدن و علف‌خوردن بود؛ اما مدام یک چشمش به آسمان بود تا عقاب هاست از راه نرسد. عقاب هاست، بزرگ‌ترین عقاب جهان بود و عرض بال‌هایش به سه متر می‌رسید. مائوری‌های نیوزلند هنوز افسانه‌های زیادی از این عقاب دارند که چگونه زنان و کودکانشان را شکارمی‌کرد و می‌خورد. پنجه‌های این عقاب به تیزی پنجه ببر بود و می‌توانست با یک فشار، سخت‌ترین استخوان‌ها را هم بشکند.

پرندگان غول‎پیکر

استرالیا

معروف است که در استرالیا همه چیز برعکس بقیه دنیاست. پرندگان غول آسیای این قاره اعجاب‌آور هم برعکس بقیه دنیا، از نسل غازهای تکامل‌یافته‌بودند. اما این مرغان تندر، تفاوت‌های زیادی با پدربزرگ‌هایشان پیداکرده‌بودند. یکی از آنها با نام علمی Dromornis stirtoni، سه متر قد، بدنی به بزرگی یک بشکه، پاهایی به کلفتی تنه درخت و سری به اندازه سر اسب داشت که وزن منقاری بزرگ و سنگین را تحمل‌می‌کرد. البته برخلاف این اوصاف مهیب، مرغان تندر احتمالا تنها از گیاهان و دانه‌ها تغذیه‌می‌کردند. ویژگی‌های جزئی آناتومیک این موجود هم درست مثل دایناسورهای گیاهخوار است؛ ناخن‌های سم‌مانند و چشمانی در دو طرف سر برای پاییدن اطراف (چشمان دایناسورهای شکارچی مثل عقاب و تیرانوسورس رو به جلو هستند.) آخرین مرغ تندر با نام علمی Genyornis newtoni حدود ۵۰هزار سال پیش؛ یعنی اندکی پس از ورود انسان به استرالیا منقرض‌شد. این مرغ تندر، گیاهخواری با قد دو متری بود.

استرالیا - پرندگان غول‎پیکر

با ما در الفبایت همراه باشید!!

برچسب ها
نمایش بیشتر

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بستن
بستن